Rzeczpospolita szlachecka uległa pod koniec XVIII w. przemocy sąsiadów w sytuacji, gdy wewnątrz feudalnego systemu społeczno-ekonomicznego zaczęły się kształtować formy, które w przyszłości miały prowadzić do ewolucji w kierunku kapitalizmu. Wzmocniły się miasta. Handel i operacje finansowe stworzyły fortuny mieszczaństwa, które posłużyły do finansowania pierwszych manufaktur. Wśród rządzącej warstwy szlacheckiej pojawiły się tendencje do zreformowania struktury politycznej państwa, a w parze z nimi szły projekty — początkowo nieśmiałe i niekonsekwentne — zmiany położenia chłopów. Podział Polski między jej sąsiadów powstrzymał zarysowujące się tendencje do zmian; wraz z katastrofą państwa upadła przeważna część fortun mieszczańskich, co przerwało, a nawet cofnęło, proces pierwotnej akumulacji kapitału. Nowe granice polityczne rozbiły kształtujące się powiązania ekonomiczne między dzielnicami. Włączenie ziem polskich do odmiennych organizmów politycznych i gospodarczych spowodowało wstrząs i zmusiło do przystosowania się do nowych warunków. Kolejnym wstrząsem były krótkotrwałe dzieje Księstwa Warszawskiego i ponowne wytyczenie granic inaczej rozdzielających ziemie polskie między Austrię, Prusy i Rosję.
konferencje kraków kredyt konsolidacyjny 1.2080