Mechanizm funkcjonowania kapitalizmu monopolistycznego działał paraliżująco na podstawowe czynniki wzrostu gospodarczego, stając się w istocie mechanizmem stagnacji gospodarczej. Jednakże w pierwszym okresie stadium kapitalizmu monopolistycznego tendencje stagnacyjne nie stały się dominujące. Jak pamiętamy z poprzedniego rozdziału, początek XX wieku cechowały duże zmiany w siłach wytwórczych, rozwijał się nowoczesny przemysł ciężki (era stali i elektryczności, przemysł chemiczny itd.). Stwarzało to szeroki front robót inwestycyjnych, tak że produkcja wykazywała jeszcze pokaźną stopę wzrostu. Wkrótce wszakże zaczęły narastać przesłanki kryzysu strukturalnego i stagnacji gospodarczej. Narastanie to zostało przerwane przez wybuch I wojny światowej. W 10 lat po tej wojnie, kiedy z trudem odbudowano gospodarkę, a następnie przekroczono nieco poziom produkcji sprzed 1914 r. (jedynie Ameryka znacznie przekroczyła ten poziom), o-kazało się, że czynniki sparaliżowania przez monopole mechanizmu funkcjonowania i rozwoju gospodarki doszły w pełni do głosu. Produkcja nie mogła się już dalej rozwijać, wybuchł wielki kryzys strukturalny lat trzydziestych, który został przerwany dopiero przez wybuch II wojny światowej. Strukturalne zmiany gospodarki w czasie wojny i w pierwszych latach po wojnie doprowadziły do przekształcenia się kapitalizmu monopolistycznego w państwowo-monopolistyczny i wyjścia ze stanu stagnacji.
firmy sprzątające chwilówki karty plastikowe